ઉપકાર (મુકતક) - કિસ્મત કુરેશી

બેશરમ ભમરાથી ખુલ્લંખુલ્લા ચૂમાવું મટ્યું,
આગ પર ચડવું ને સોયે વીંધાવું મટ્યું,
કેટલો ઉપકાર છે તારો હે નિર્દય ચૂટનાર!
વણખીલી કળીઓને ફૂલીફાલી કરમાવું મટ્યું.

-કિસ્મત કુરેશી

દિશાઓ ફરી ગઈ! (ગઝલ) - ગની દહીંવાલા

તે પ્રેમ-આગ, રૂપનો જે લય કરી ગઈ,
સળગી ગયો પતંગ ને જ્યોતિ ઠરી ગઈ.

મારાં દિવસ ને રાત તો દ્રષ્ટિ છે આપની,
મુજ પર કદી ઠરી કદી મુજથી ફરી ગઈ.

શ્રધ્ધા જ મારી લઈ ગઈ મંઝિલ ઉપર મને,
રસ્તો ભૂલી ગયો તો દિશાઓ ફરી ગઈ!

હો કોટિ ધન્યવાદ વહાલી ઓ જિંદગી!
આવી વિકટ સફરને તું પૂરી કરીગઈ.

મારો વિકાસ મંદ છતાં શાનદાર છે,
દુનિયા તો જેમ તેમ બધે વિસ્તરી ગઈ.

જીવી ગયો તમારી મહોબ્બતનાં આશરે,
જૂઠી વિગત જહાનમાં સાચી ઠરી ગઈ.

છે મારું દિલ ‘ગની’, અને દુનિયાની જીભ છે,
ચીરી ગઈ કોઈ કોઈ બખિયા ભરી ગઈ.

- ગની દહીંવાલા

હું પપ્પાનો ફ્રેન્ડ, (બાળગીત) – હસમુખ ગોવાણી

પપ્પા મારાં ભાઈબંધ ને હું પપ્પાનો ફ્રેન્ડ.
દોસ્તી એવી પાક્કી જેનો કદી ન આવે એન્ડ.

પક્ડમ્-પકડી, દોડા-દોડી, કરીએ ધીંગામસ્તી,
પપ્પા ઘોડો, છૂક-છૂક ગાડી, મમ્મી ખડ-ખડ હસતી,
મોજ પડે તો ઊંચે ઊડીએ, મોજ પડે તો લેન્ડ,
પપ્પા મારાં ભાઈબંધ ને હું પપ્પાનો ફ્રેન્ડ.

પપ્પાની બોલિંગમાં હું તો ચોગ્ગા-છગ્ગા મારું,
પપ્પા મહેનત કરે ઘણી પણ હું ના કદીએ હારું,
મારી બોલિંગમાં પપ્પાનું વાગી જાતું બેન્ડ,
પપ્પા મારાં ભાઈબંધ ને હું પપ્પાનો ફ્રેન્ડ.

પપ્પા ક્યારેક દફતર લઈને જાય નિશાળે મારી,
હું પપ્પાની ઓફિસે જઉં બેગ ઉઠાવી ભારી,
પપ્પા મારી ચડ્ડી પહેરે હું પહેરી લઉં પેન્ટ,
પપ્પા મારાં ભાઈબંધ ને હું પપ્પાનો ફ્રેન્ડ.


- શ્રી હસમુખ ગોવાણી

ધ્રાંગધ્રા.

જિ. સુરેન્દ્રનગર.
ગુજરાત.

कुंज मे बेठा रहूं (गझल) – मिर्झा गालिब. અનુવાદ – મનસુખલાલ સાવલિયા

कुंजमे बैठा रहूं यों पर खूला
काश कि होता कफ्सका दर खूला।

જો આ પિંજરાનો દરવાજો ખૂલ્લો હોત તો હું એના એક ખૂણામાં પાંખો પસારીને બેઠો રહેત!

हम पूकारे और खूले यों कौन जाय
यार का दरवाजा पायें गर खूला।

અમે પુકારીએ અને એ ખોલે, એવો યારનો દરવાજો ખૂલ્લો હોય તો પણ કોણ જાય?

वाकई दिल पर भला लगता था दाग
जख्म लेकिन दागसे बेहतर खूला।

દિલ પ્રેમમાં દાઝ્યું હતું અને તેના ઉપર જે દાગ હતો તે સારો લાગતો હતો, પરંતુ જખ્મ તો એનાથી પણ વધારે ખૂલ્યો!

नामे के साथ आ गया पैगाम-ए-मर्ग
रह गया खत मेरी छाती पर खूला।

પત્રની સાથે જ મોતનો પયગામ આવી ગયો અને અમારી છાતી પર એ પત્ર ખૂલ્લો રહી ગયો

देखियो ‘गालिव’ से गर उलजा कोई,
है वली पोशीदा और काफिर खूला।

જોજો, કોઈ ગાલિબની હડફેટે ચડતા નહીં, એ ગુપ્ત રીતે તો વલી (મહાત્મા) છે, પણ ખૂલ્લામાં કાફર છે!

કમાલ છે! (ગઝલ) - અમૃત ‘ઘાયલ’

કારણ વગર પ્રહાર કરે છે, કમાલ છે!
ને પાછાં સારવાર કરે છે, કમાલ છે!

મન રાતભર વિચાર કરે છે, કમાલ છે!
પડખા ઘસી સવાર કરે છે, કમાલ છે!

છિદ્રો જ પોષવા સદા ટેવાયેલી નજર,
દર્પણ ઉપર પ્રહાર કરે છે, કમાલ છે!

અંદર અહીં જ ઘૂઘવે છે જળ નિરાંતનાં
પણ શોધ મન, બહાર કરે છે, કમાલ છે!

ઝિન્દાદિલી જુઓ કે છે અંતિમ પળો છતાં,
હસતે મુખે પસાર કરે છે, કમાલ છે!

નિજમાં સમાવી લે છે ગમે તેવી લાશ હો,
સહુની અદબ મજાર કરે છે, કમાલ છે!

બેઠો છે જાળ પાથરી ‘ઘાયલ’ સ્વયં ઉપર,
ખુદનો જ ખુદ શિકાર કરે છે, કમાલ છે!

- અમૃત ‘ઘાયલ’

ઉમંગો, (મુક્તક) - ગની દહીંવાળા

મિત્ર! આ મારી તરફ જોઇને હસતાં પુષ્પો,
મારા ભૂતકાળનાં રંગીન પ્રસંગો તો નથી!
કૈંક કરમાઇને ક્યારીમાં પડ્યાં છે એમાં,
જોઇ લેવા દે મને મારાં ઉમંગો તો નથી!

- ગની દહીંવાળા

(મુક્તક) - અમૃત ‘ઘાયલ’

અમૃતથી હોઠ સહુના એંઠા કરી શકું છું,
મૃત્યુના હાથ પળમાં હેઠા કરી શકું છું;
આ મારી શાયરી તો સંજીવની છે ‘ઘાયલ’,
શાયર છું, પાળિયા ને બેઠા કરી શકું છું.
- અમૃત ‘ઘાયલ’

મા, (લઘુકથા) – અલ્પેશ કળસરિયા

અમારાં ગામમાં એક ફાતેમા બહેન કરીને મુસ્લિમ સ્ત્રી રહે, ફાતેમાબહેનનું ઘર મસ્જિદને એકદમ અડીને. કહેવાતું કે ફાતેમાબહેન ગાંડા છે, નાસ્તિક છે અને મસ્જિદમાં નમાજ થાય છે ત્યારે ક્યારેક અપશ્બ્દો બરાડે છે. મને થયું કે ફાતેમા બહેન પર કવિતા લખું. એટલે હું ફાતેમાબહેનનાં ઘરે પહોંચ્યો. જોયું તો ફાતેમાબહેનનો અઢી-ત્રણ વર્ષનો સલીમ સૂતો છે. એકાએક મસ્જિદમાં નમાજ શરૂ થાય છે, “અલ્લા... હો અકબર અલ્લાહ...”. સલીમ ઝબકીને જાગી જાય છે. ફાતેમાબહેન સલીમનાં માથા પર હાથ ફેરવતા કહે છે, “સૂઈ જા, બેટા! કૈ નથી, એ તો રોજનો ઘોંઘાટ છે.” મારાથી તરત જ એમને પૂછાઈ જાય છે, “તમે મુસ્લિમ થઈને આવા નાસ્તિક કેમ છો? તમને નથી થતું કે તમારે ખુદાની બંદગી કરવી જોઈએ?” તેઓ જવાબ આપે છે, “હું નાસ્તિક નથી કે નથી હું મુસ્લિમ!”. મેં ફરી પૂછ્યું, “...તો તમે શું છો?” તેમણે તરત જ જવાબ આપ્યો, “ હું મા છું. મારાં સંતાનનું ભરણપોસણ તેની સારસંભાળ એ જ મારો ધર્મ છે, એ જ મારી બંદગી છે.

બીજાને જે કહેવું હોય તે કહે! પણ મારા માટે તો ફાતેમાબહેનનો આ જવાબ ગીતા, બાઇબલ કે કુરાનનાં ઉપદેશથી કમ નથી. ...કે ‘મા’ હિન્દુ, મુસ્લિમ કે શીખ નથી હોતી... કે ‘મા’નો કોઈ ધર્મ નથી હોતો. ‘મા’-‘મા’ છે કારણ કે ‘મા’ એટલે જ ઈશ્વર અને ઈશ્વરનો સ્વ્યં કોઈ ધર્મ નથી હોતો. મને મારી કાવ્યપંક્તિ મળી ગઈ:

નાસ્તિક નહીં હૂં, મા હૂં મૈં, ઝાહિદ! ઈમાન સે;
ઉઠ જાતે હૈ બચ્ચે મેરે શોર-એ-અઝાન સે.

- અલ્પેશ કળસરિયા
alpesh_kalasariya@yahoo.com

(મુક્તક) - બરકત વિરાણી 'બેફામ'

કોઈ તમન્ના વિનાનાં તરંગ છે, સાકી!
પીડા વિનાનાં બધાયે પ્રસંગ છે, સાકી!
સુખી જનોના જીવનની મેં જોઈ છે મસ્તી,
નશા વિનાના મદિરાના રંગ છે, સાકી!

- બરકત વિરાણી 'બેફામ'

ત્રણ રૂબાઈ – મરીઝ

સૌંદર્યની દુનિયામાં છે સંયમનો રિવાજ,
સ્વભાવના બંધનનો નથી કોઈ ઈલાજ;
સમજી લે કે મોઘમ છે ઈશારા એના,
ફૂલોમાંથી ક્યાં આવે છે હસવાનો અવાજ!

-----------------------------------------

આનંદ નિરંતર નથી આલમ માટે,
દુનિયામાં કોઈ ગમ નથી કાયમ માટે;
ફરિયાદ ન કર જોઈ જગતનાં અંકુશ,
જન્નતમાંય બંધન હતાં આદમ માટે.

-----------------------------------------

પાણીમાં હરીફોની હરિફાઈ ગઈ,
શક્તિ ન હતી, અલ્પતા દેખાઈ ગઈ;
દરિયાનું માપ કાઢવા, નાદાન નદી,
ગજ એનો લઈ નીકળી, ખોવાઈ ગઈ

- મરીઝ

હસ્તરેખા, (મુક્તક) – અલ્પેશ કળસરિયા

આ દરિયાનો કિનારો છે, ખિલેલી લાલ સંધ્યા છે,
વિરહમાં કોઈનાં મારાં નયન અશ્રુથી ભીના છે;
લખું છું નામ એનું કે તરત ભૂંસાઈ જાયે છે,
કિનારાની આ રેતી જાણે મારી હસ્તરેખા છે!

- અલ્પેશ કળસરિયા
alpesh_kalasariya@yahoo.com

बचपन, (नज़्म) – सुदर्शन फाकिर (IMAGE)

- પેજ ડિઝાઇનિંગ બાય પરેશ કળસરિયા
pareshkalasariya@gmail.com


મિત્રો, 'આજ' ફિલ્મનું આ ગીત ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. થોડા દિવસો પછી અલ્પેશને તે એક સ્કૂલનાં ધોરણ નવનાં બાળકોને આ ગીત ભણાવવાનું છે. આ ગીત પાઠ્યપુસ્તકમાં આવતું નથી. એટલે બાળકોને આપવા માટે આ ગીતની લેખિત કોપીની જરૂર પડી. ગીત ટાઈપ કર્યા બાદ મને તેમાં થોડા ચિત્રો ઉમેરવાનું મન થયું. અને છેવટે જે પરિણામ મળ્યું તે જોયા બાદ મને લાગ્યું કે આસપાસ મુકેલા ચિત્રોને લીધે જાણે કે ગીતનો ભાવ વધું તીવ્ર, વધુ અસકારક બને છે. તેથી આ ઇમેજ આપની સમક્ષ રજૂ કરી રહ્યો છું. આપના પ્રતિભાવો જણાવશો. આભાર. (ઇમેજ સારી રીતે જોવા તેનાં પર ક્લિક કરો. fotoprint કઢાવવા માટે વધુ સારાં રિઝોલ્યુશન વાળી ઇમેજ મેળવવા નીચેનાં મારાં એડ્રેસ પર ઇ-મેલ કરો.)

- પરેશ કળસરિયા
pareshkalasariya@gmail.com

શોક સમાચાર

દરેક સાહિત્ય પ્રેમી માટે આઘાત અને શોકનાં સમાચાર છે. તા. 14 ફેબ્રુઆરી 2008 ની રાતે . રાજકોટ ખાતે જનાબ ઇમામુદ્દીન મુર્તુઝાખાન બાબી - ‘રૂસ્વા’ નું અવસાન થયું છે. ઈશ્વર તેમના આત્મા ને શાંતિ આપે અને તેમના કુટુંબીજનોને આ દુ:ખ સહન કરવાની શક્તિ અર્પે એ જ પ્રાર્થના.

“કૈસે બતાયે આપકો ક્યા ક્યા નહી રહા?
હોતા નહી યકીન કિ ‘રૂસ્વા’ નહી રહા!”

- પરેશ કળસરિયા

કોણ માનશે?, (ગઝલ) – ‘રૂસ્વા’ મઝલૂમી

ઇમામુદ્દીન મુર્તુઝાખાન બાબી - ‘રૂસ્વા’ મઝલૂમી

જન્મ: 11 ડિસેમ્બર, 1915 : અવસાન : 14 ફેબ્રુઆરી, 2008

સ્વ. ‘રૂસ્વા’ મઝલૂમીને તેમની જ એક ગઝલ દ્વારા ‘શબ્દાંજલિ’:

મોહતાજ ના કશાનો હતો . કોણ માનશે?
મારો ય એક જમાનો હતો. કોણ માનશે?

ડાહ્યો ગણી રહ્યું છે જગત જેને આજકાલ,
એ આપનો દિવાનો હતો કોણ માનશે?

તોબા કર્યા વિના કદી પીતો નથી શરાબ,
આ જીવ ભક્ત છાનો હતો, કોણ માનશે?

માની રહ્યો છે જેને જમાનો જીવન-મરણ,
ઝગડો એ હા ને ના નો હતો. કોણ માનશે?

હસવાનો આજે મેં જે અભિનય કર્યો હતો,
આઘાત દુર્દશાનો હતો, કોણ માનશે?

‘રૂસવા’ કે જે શરાબી મનાતો રહ્યો સદા,
માણસ બહુ મઝાનો હતો, કોણ માનશે?

- ‘રૂસ્વા’ મઝલૂમી

આંખનાં ઈશારે કરું વાત, (ગીત) – નીલેશ સેંતા

શબ્દોનાં વૈભવનો ખ્યાલ નથી સ્હેજે, હું તો આંખનાં ઈશારે કરું વાત
એક પળ ખોલું ને એક પળ મીંચું, મને નડતા ના દિવસ કે રાત

મારી હથેળીમાં રેખાઓ જાણે કે વનમાં વાસંતીનાં છોડ,
દરિયાનાં મોજાની જેમ હોય ઉછળતા હૈયામાં સતરંગી કોડ;
તોફાની વાયરામાં ઉડતો ફરું હું તો નાજુક પતંગિયાની જાત

આંખોમાં ફૂલવાડી ખિલી ઉઠે ને પછી દૃષ્ટિથી ફૂલો વેરાય,
બીડેલાં નયનોમાં આવીને શમણાંઓ ધીરે ધીરે શરમાય;
કંઈ પણ બોલું નહીં તેમ છતાં રોજ કરું શબ્દોનાં શૂરવીરને મ્હાત

- નીલેશ એ. સેંતા ભાવનગર.

મહેંકે છે અંગ-અંગ...,(મુક્તક) - પરેશ કળસરિયા

આ હાથનો કમાલ, (ગઝલ) - પરેશ કળસરિયા

આ હાથનો કમાલ, કોઈ પૂછશો નહિ !
તલવાર છે કે ઢાલ? કોઈ પૂછશો નહિ !

જેનાં ખયાલમાં ન રહ્યો કોઈનો ખયાલ,
કોનો હતો એ ખ્યાલ? કોઈ પૂછશો નહિ !

આવ્યો વિચાર શું કે મળી ને ઢળી નજર?
એ શર્મથી છે લાલ, કોઈ પૂછશો નહિ !

જે થઈ ગયું એ થઈ ગયું ભૂલી ગયો છું હું,
તો શું થયું’તું કાલ? કોઈ પૂછશો નહિ !

જેની દરેક પળ હતી વર્ષો સમાન, એ-
વિતાવ્યા કેમ સાલ? કોઈ પૂછશો નહિ !

- પરેશ કળસરિયા
E-Mail: paresh_kalasariya@yahoo.com

એમ કહાની ઘડીએ તો, (ગઝલ)-અલ્પેશ કળસરિયા

તું નટડી છે ને હું નટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...
તું મેના ને હું પોપટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

મારામાં તું ઘાસ બનીને કોમળ કોમળ રંગો પૂર !
પથ્થર જેવો હું બરછટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

તારી છાતી ગજ-ગજ ફૂલે મારું હોવું સાર્થ બને,
તારી અંદરનો હું વટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

મારામાંથી બીજ સ્વરૂપે હું જ પછી નીકળી જાઉં,
હું જીવનનું ફળ પાકટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

જેનાં ઘરની બારી ખુલ્લી એનાં ઘરને ધન્ય કરું,
પ્રેમ-અમીની હું વાછટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

તું મીરાં છે, તું રાધા છે, તું છે અલ્લડ ગોપી ને-
નંદનો લાલો હું નટખટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

- અલ્પેશ કળસરિયા
E-Mail:
alpesh_kalasariya@yahoo.com

वो वक्त दूसरा था, (गझल) – अल्पेश कलसरिया

चाहत का आसरा था, वो वक्त दूसरा था।
सब कुछ हराभरा था, वो वक्त दूसरा था।

फूलो की रोशनी थी, खूश्बु का था उजाला;
ख्वाबो का दायरा था, वो वक्त दूसरा था।

अरमां नहीं है कोई, ना कोई आरझू है;
दिल झख्म से हरा था, वो वक्त दूसरा था।

माफी भी तुमने मांगी तो माफ ना करेंगे;
शिकवा झरा-झरा था, वो वक्त दूसरा था।

ईकरार कर के तेरे चूमे थे होठ और फिर-
सिर गोद मे धरा था, वो वक्त दूसरा था।

तेरे बिना भी अव तो मैं जी रहा हूं, दिलबर!
तुज पे कभी मरा था, वो वक्त दूसरा था।

क्यूं छांव मांगते हो पानी पिलाओ, साहब!
जब पेड यह हरा था, वो वक्त दूसरा था।

- अल्पेश कलसरिया
alpesh_kalasariya@yahoo.com

હૃદય, (ગઝલ) – નરેશ સોલંકી

ઊનાં વહે છે આંસુ ધધકતું રહે હૃદય
પંખી સમું આ રોજ ફફડતું રહે હૃદય

વંટોળ થઈને રોજ જગત ઠોકતું રહે
તૂટેલ દ્વાર જેમ ખખડતું રહે હૃદય

તેની રગોમાં પ્રેમ વહે તો બચી શકે
નહિ તો એ ડાળ જેમ બટકતું રહે હૃદય

બાળકની જેમ જિદ કરે છે એ રોજ રોજ
છોડાવું દર્દ તોય પકડતું રહે હૃદય

આવીને દ્વાર પર તો ટકોરાં કરે જરાક
ફૂલોની જેમ ખિલી ધબકતું રહે હૃદય

આવો નજીક આમ તો થાતું નથી કશું
હા, એટલું કહું કે મરકતું રહે હૃદય

- નરેશ સોલંકી
એમ.એ. પાર્ટ-2,ગુજરાતી ડિપાર્ટમેંટ, સૌરાષ્ટ્ર યુનિ., રાજકોટ.