મા, (લઘુકથા) – અલ્પેશ કળસરિયા

અમારાં ગામમાં એક ફાતેમા બહેન કરીને મુસ્લિમ સ્ત્રી રહે, ફાતેમાબહેનનું ઘર મસ્જિદને એકદમ અડીને. કહેવાતું કે ફાતેમાબહેન ગાંડા છે, નાસ્તિક છે અને મસ્જિદમાં નમાજ થાય છે ત્યારે ક્યારેક અપશ્બ્દો બરાડે છે. મને થયું કે ફાતેમા બહેન પર કવિતા લખું. એટલે હું ફાતેમાબહેનનાં ઘરે પહોંચ્યો. જોયું તો ફાતેમાબહેનનો અઢી-ત્રણ વર્ષનો સલીમ સૂતો છે. એકાએક મસ્જિદમાં નમાજ શરૂ થાય છે, “અલ્લા... હો અકબર અલ્લાહ...”. સલીમ ઝબકીને જાગી જાય છે. ફાતેમાબહેન સલીમનાં માથા પર હાથ ફેરવતા કહે છે, “સૂઈ જા, બેટા! કૈ નથી, એ તો રોજનો ઘોંઘાટ છે.” મારાથી તરત જ એમને પૂછાઈ જાય છે, “તમે મુસ્લિમ થઈને આવા નાસ્તિક કેમ છો? તમને નથી થતું કે તમારે ખુદાની બંદગી કરવી જોઈએ?” તેઓ જવાબ આપે છે, “હું નાસ્તિક નથી કે નથી હું મુસ્લિમ!”. મેં ફરી પૂછ્યું, “...તો તમે શું છો?” તેમણે તરત જ જવાબ આપ્યો, “ હું મા છું. મારાં સંતાનનું ભરણપોસણ તેની સારસંભાળ એ જ મારો ધર્મ છે, એ જ મારી બંદગી છે.

બીજાને જે કહેવું હોય તે કહે! પણ મારા માટે તો ફાતેમાબહેનનો આ જવાબ ગીતા, બાઇબલ કે કુરાનનાં ઉપદેશથી કમ નથી. ...કે ‘મા’ હિન્દુ, મુસ્લિમ કે શીખ નથી હોતી... કે ‘મા’નો કોઈ ધર્મ નથી હોતો. ‘મા’-‘મા’ છે કારણ કે ‘મા’ એટલે જ ઈશ્વર અને ઈશ્વરનો સ્વ્યં કોઈ ધર્મ નથી હોતો. મને મારી કાવ્યપંક્તિ મળી ગઈ:

નાસ્તિક નહીં હૂં, મા હૂં મૈં, ઝાહિદ! ઈમાન સે;
ઉઠ જાતે હૈ બચ્ચે મેરે શોર-એ-અઝાન સે.

- અલ્પેશ કળસરિયા
alpesh_kalasariya@yahoo.com

(મુક્તક) - બરકત વિરાણી 'બેફામ'

કોઈ તમન્ના વિનાનાં તરંગ છે, સાકી!
પીડા વિનાનાં બધાયે પ્રસંગ છે, સાકી!
સુખી જનોના જીવનની મેં જોઈ છે મસ્તી,
નશા વિનાના મદિરાના રંગ છે, સાકી!

- બરકત વિરાણી 'બેફામ'

ત્રણ રૂબાઈ – મરીઝ

સૌંદર્યની દુનિયામાં છે સંયમનો રિવાજ,
સ્વભાવના બંધનનો નથી કોઈ ઈલાજ;
સમજી લે કે મોઘમ છે ઈશારા એના,
ફૂલોમાંથી ક્યાં આવે છે હસવાનો અવાજ!

-----------------------------------------

આનંદ નિરંતર નથી આલમ માટે,
દુનિયામાં કોઈ ગમ નથી કાયમ માટે;
ફરિયાદ ન કર જોઈ જગતનાં અંકુશ,
જન્નતમાંય બંધન હતાં આદમ માટે.

-----------------------------------------

પાણીમાં હરીફોની હરિફાઈ ગઈ,
શક્તિ ન હતી, અલ્પતા દેખાઈ ગઈ;
દરિયાનું માપ કાઢવા, નાદાન નદી,
ગજ એનો લઈ નીકળી, ખોવાઈ ગઈ

- મરીઝ

હસ્તરેખા, (મુક્તક) – અલ્પેશ કળસરિયા

આ દરિયાનો કિનારો છે, ખિલેલી લાલ સંધ્યા છે,
વિરહમાં કોઈનાં મારાં નયન અશ્રુથી ભીના છે;
લખું છું નામ એનું કે તરત ભૂંસાઈ જાયે છે,
કિનારાની આ રેતી જાણે મારી હસ્તરેખા છે!

- અલ્પેશ કળસરિયા
alpesh_kalasariya@yahoo.com

बचपन, (नज़्म) – सुदर्शन फाकिर (IMAGE)

- પેજ ડિઝાઇનિંગ બાય પરેશ કળસરિયા
pareshkalasariya@gmail.com


મિત્રો, 'આજ' ફિલ્મનું આ ગીત ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. થોડા દિવસો પછી અલ્પેશને તે એક સ્કૂલનાં ધોરણ નવનાં બાળકોને આ ગીત ભણાવવાનું છે. આ ગીત પાઠ્યપુસ્તકમાં આવતું નથી. એટલે બાળકોને આપવા માટે આ ગીતની લેખિત કોપીની જરૂર પડી. ગીત ટાઈપ કર્યા બાદ મને તેમાં થોડા ચિત્રો ઉમેરવાનું મન થયું. અને છેવટે જે પરિણામ મળ્યું તે જોયા બાદ મને લાગ્યું કે આસપાસ મુકેલા ચિત્રોને લીધે જાણે કે ગીતનો ભાવ વધું તીવ્ર, વધુ અસકારક બને છે. તેથી આ ઇમેજ આપની સમક્ષ રજૂ કરી રહ્યો છું. આપના પ્રતિભાવો જણાવશો. આભાર. (ઇમેજ સારી રીતે જોવા તેનાં પર ક્લિક કરો. fotoprint કઢાવવા માટે વધુ સારાં રિઝોલ્યુશન વાળી ઇમેજ મેળવવા નીચેનાં મારાં એડ્રેસ પર ઇ-મેલ કરો.)

- પરેશ કળસરિયા
pareshkalasariya@gmail.com

શોક સમાચાર

દરેક સાહિત્ય પ્રેમી માટે આઘાત અને શોકનાં સમાચાર છે. તા. 14 ફેબ્રુઆરી 2008 ની રાતે . રાજકોટ ખાતે જનાબ ઇમામુદ્દીન મુર્તુઝાખાન બાબી - ‘રૂસ્વા’ નું અવસાન થયું છે. ઈશ્વર તેમના આત્મા ને શાંતિ આપે અને તેમના કુટુંબીજનોને આ દુ:ખ સહન કરવાની શક્તિ અર્પે એ જ પ્રાર્થના.

“કૈસે બતાયે આપકો ક્યા ક્યા નહી રહા?
હોતા નહી યકીન કિ ‘રૂસ્વા’ નહી રહા!”

- પરેશ કળસરિયા

કોણ માનશે?, (ગઝલ) – ‘રૂસ્વા’ મઝલૂમી

ઇમામુદ્દીન મુર્તુઝાખાન બાબી - ‘રૂસ્વા’ મઝલૂમી

જન્મ: 11 ડિસેમ્બર, 1915 : અવસાન : 14 ફેબ્રુઆરી, 2008

સ્વ. ‘રૂસ્વા’ મઝલૂમીને તેમની જ એક ગઝલ દ્વારા ‘શબ્દાંજલિ’:

મોહતાજ ના કશાનો હતો . કોણ માનશે?
મારો ય એક જમાનો હતો. કોણ માનશે?

ડાહ્યો ગણી રહ્યું છે જગત જેને આજકાલ,
એ આપનો દિવાનો હતો કોણ માનશે?

તોબા કર્યા વિના કદી પીતો નથી શરાબ,
આ જીવ ભક્ત છાનો હતો, કોણ માનશે?

માની રહ્યો છે જેને જમાનો જીવન-મરણ,
ઝગડો એ હા ને ના નો હતો. કોણ માનશે?

હસવાનો આજે મેં જે અભિનય કર્યો હતો,
આઘાત દુર્દશાનો હતો, કોણ માનશે?

‘રૂસવા’ કે જે શરાબી મનાતો રહ્યો સદા,
માણસ બહુ મઝાનો હતો, કોણ માનશે?

- ‘રૂસ્વા’ મઝલૂમી

આંખનાં ઈશારે કરું વાત, (ગીત) – નીલેશ સેંતા

શબ્દોનાં વૈભવનો ખ્યાલ નથી સ્હેજે, હું તો આંખનાં ઈશારે કરું વાત
એક પળ ખોલું ને એક પળ મીંચું, મને નડતા ના દિવસ કે રાત

મારી હથેળીમાં રેખાઓ જાણે કે વનમાં વાસંતીનાં છોડ,
દરિયાનાં મોજાની જેમ હોય ઉછળતા હૈયામાં સતરંગી કોડ;
તોફાની વાયરામાં ઉડતો ફરું હું તો નાજુક પતંગિયાની જાત

આંખોમાં ફૂલવાડી ખિલી ઉઠે ને પછી દૃષ્ટિથી ફૂલો વેરાય,
બીડેલાં નયનોમાં આવીને શમણાંઓ ધીરે ધીરે શરમાય;
કંઈ પણ બોલું નહીં તેમ છતાં રોજ કરું શબ્દોનાં શૂરવીરને મ્હાત

- નીલેશ એ. સેંતા ભાવનગર.

મહેંકે છે અંગ-અંગ...,(મુક્તક) - પરેશ કળસરિયા

આ હાથનો કમાલ, (ગઝલ) - પરેશ કળસરિયા

આ હાથનો કમાલ, કોઈ પૂછશો નહિ !
તલવાર છે કે ઢાલ? કોઈ પૂછશો નહિ !

જેનાં ખયાલમાં ન રહ્યો કોઈનો ખયાલ,
કોનો હતો એ ખ્યાલ? કોઈ પૂછશો નહિ !

આવ્યો વિચાર શું કે મળી ને ઢળી નજર?
એ શર્મથી છે લાલ, કોઈ પૂછશો નહિ !

જે થઈ ગયું એ થઈ ગયું ભૂલી ગયો છું હું,
તો શું થયું’તું કાલ? કોઈ પૂછશો નહિ !

જેની દરેક પળ હતી વર્ષો સમાન, એ-
વિતાવ્યા કેમ સાલ? કોઈ પૂછશો નહિ !

- પરેશ કળસરિયા
E-Mail: paresh_kalasariya@yahoo.com

એમ કહાની ઘડીએ તો, (ગઝલ)-અલ્પેશ કળસરિયા

તું નટડી છે ને હું નટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...
તું મેના ને હું પોપટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

મારામાં તું ઘાસ બનીને કોમળ કોમળ રંગો પૂર !
પથ્થર જેવો હું બરછટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

તારી છાતી ગજ-ગજ ફૂલે મારું હોવું સાર્થ બને,
તારી અંદરનો હું વટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

મારામાંથી બીજ સ્વરૂપે હું જ પછી નીકળી જાઉં,
હું જીવનનું ફળ પાકટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

જેનાં ઘરની બારી ખુલ્લી એનાં ઘરને ધન્ય કરું,
પ્રેમ-અમીની હું વાછટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

તું મીરાં છે, તું રાધા છે, તું છે અલ્લડ ગોપી ને-
નંદનો લાલો હું નટખટ છું એમ કહાની ઘડીએ તો...

- અલ્પેશ કળસરિયા
E-Mail:
alpesh_kalasariya@yahoo.com

वो वक्त दूसरा था, (गझल) – अल्पेश कलसरिया

चाहत का आसरा था, वो वक्त दूसरा था।
सब कुछ हराभरा था, वो वक्त दूसरा था।

फूलो की रोशनी थी, खूश्बु का था उजाला;
ख्वाबो का दायरा था, वो वक्त दूसरा था।

अरमां नहीं है कोई, ना कोई आरझू है;
दिल झख्म से हरा था, वो वक्त दूसरा था।

माफी भी तुमने मांगी तो माफ ना करेंगे;
शिकवा झरा-झरा था, वो वक्त दूसरा था।

ईकरार कर के तेरे चूमे थे होठ और फिर-
सिर गोद मे धरा था, वो वक्त दूसरा था।

तेरे बिना भी अव तो मैं जी रहा हूं, दिलबर!
तुज पे कभी मरा था, वो वक्त दूसरा था।

क्यूं छांव मांगते हो पानी पिलाओ, साहब!
जब पेड यह हरा था, वो वक्त दूसरा था।

- अल्पेश कलसरिया
alpesh_kalasariya@yahoo.com

હૃદય, (ગઝલ) – નરેશ સોલંકી

ઊનાં વહે છે આંસુ ધધકતું રહે હૃદય
પંખી સમું આ રોજ ફફડતું રહે હૃદય

વંટોળ થઈને રોજ જગત ઠોકતું રહે
તૂટેલ દ્વાર જેમ ખખડતું રહે હૃદય

તેની રગોમાં પ્રેમ વહે તો બચી શકે
નહિ તો એ ડાળ જેમ બટકતું રહે હૃદય

બાળકની જેમ જિદ કરે છે એ રોજ રોજ
છોડાવું દર્દ તોય પકડતું રહે હૃદય

આવીને દ્વાર પર તો ટકોરાં કરે જરાક
ફૂલોની જેમ ખિલી ધબકતું રહે હૃદય

આવો નજીક આમ તો થાતું નથી કશું
હા, એટલું કહું કે મરકતું રહે હૃદય

- નરેશ સોલંકી
એમ.એ. પાર્ટ-2,ગુજરાતી ડિપાર્ટમેંટ, સૌરાષ્ટ્ર યુનિ., રાજકોટ.

દર્દની ભેટ, (નઝમ) – ‘શૂન્ય’ પાલનપુરી

એક દી સર્જકને આવ્યો કૈં અજબ જેવો વિચાર;
દંગ થઈ જાએ જગત એવું કરું સર્જન ધરાર!

ફૂલથી લીધી સુંવાળપ, શૂળથી લીધી ખટક,
ઓસથી ભીનાશ લીધી, બાગથી લીધી મહક.

મેરુએ આપી અડગતા, ધરતીએ ધીરજ ધરી,
વૃક્ષથી પરમાર્થ કેરી ભાવના ભેગી કરી.

બુદબુદાથી અલ્પતા, ગંભીરતા મજધારથી,
મેળવ્યો કંકાસ મીઠો મોજના સંસારથી

પ્રેમ સારસનો ઉપાડ્યો પારેવાનો ફડફડાટ,
કાગથી ચાતુર્ય લીધું, કાબરોથી કલબલાટ.

ખંત લીધી કીડીઓથી, મક્ષિકાથી શ્રમ અથાગ;
નીરથી નિર્મળતા લીધી, આગથી લીધો વિરાગ.

પંચભૂતો ભેળવી એ સર્વનું મંથન કર્યું,
એમ એક દી સર્જકે એક નારીનું સર્જન કર્યું.

દેવદુર્લભ અવનવી આ શોધ જ્યાં બીબે ઢળી,
એ દિવસથી દર્દ કેરી ભેટ દુનિયાને મળી.

-‘શૂન્ય’ પાલનપુરી

આવડત, (મુક્તક) – અલ્પેશ કળસરિયા

એવું તને હું કહેતો નથી કે મજા ન કર,
પણ આબરૂ જતી રહે એવી દશા ન કર!
એને છુપાવવાની તને આવડત ન હો,
તો, મૂર્ખ દોસ્ત મારાં! હવેથી ગુના ન કર!

- અલ્પેશ કળસરિયા
alpesh_kalasariya@yahoo.com

આનંદ સ્વર્ગનો હશે..., (તઝમીન) – અલ્પેશ કળસરિયા

(શે’ર)

કેવી મજાની પ્રેમની દીવાનગી હશે;
કે જ્યાં ‘મરીઝ’ જેવો સમજદાર પણ ગયો!

- ‘મરીઝ’

(તઝમીન) - અલ્પેશ કળસરિયા

આનંદ સ્વર્ગનો હશે ને હરઘડી હશે,
પળ-પળમાં એક નશો હશે ને બંદગી હશે,
સમજણની સીમા ત્યાં જઈને વિસ્તરી હશે,
કેવી મજાની પ્રેમની દીવાનગી હશે;
કે જ્યાં ‘મરીઝ’ જેવો સમજદાર પણ ગયો!

- અલ્પેશ કળસરિયા
alpesh_kalasariya@yahoo.com

ન સંકોચ કર..., (તઝમીન) – અલ્પેશ કળસરિયા

(શે’ર)

હવે ગાંઠ છોડી સમર્પી દે સઘળું!
હજી કાં તું તાંદુલ છુપાવ્યા કરે છે?

- નીતિન વડગામા

(તઝમીન) - અલ્પેશ કળસરિયા

ન સંકોચ કર સ્નેહ અભિવ્યક્ત કરતાં,
જે ઊર્મિથી લાવ્યો છે અર્પી દે સઘળું!
તું લાવ્યો છે તારું જીવન પોટલીમાં,
હવે ગાંઠ છોડી સમર્પી દે સઘળું!
હજી કાં તું તાંદુલ છુપાવ્યા કરે છે?

- અલ્પેશ કળસરિયા
alpesh_kalasariya@yahoo.com

હજી, (હાઈકુ) – પરેશ કળસરિયા

જો, હજી ઈસુ
ખીલે જડાયેલ છે
કૈંક ચર્ચોમાં

- પરેશ કળસરિયા
pareshkalasariya@gmail.com

વિશેષાંક, (હાઈકુ) – પરેશ કળસરિયા

હું દલિત છું,
યાદ અપાવ્યું ફરી
આ વિશેષાંકે

- પરેશ કળસરિયા
pareshkalasariya@gmail.com

કવિતા એટ્લે...

મિત્રો! આ વિભાગ દ્વારા અલગ-અલગ વ્યક્તિઓની કવિતાની વ્યાખ્યા શું હોઈ શકે? તે જાણવાનો અને માણવાનો એક પ્રયાસ છે. આશા રાખીએ કે સૌને ગમશે. અહીં નમુના રૂપે એક વ્યાખ્યા આપી છે. આપની કવિતા અંગેની વ્યાખ્યા આ વિભાગમાં ઉમેરવા નીચે comments પર ક્લિક કરી (વધુમાં વધુ 100 શબ્દોમાં) તમારી વ્યાખ્યા લખો અથવા 'કવિતા એટલે...' સબ્જેક્ટ રાખી kavypushp@gmail.com પર ઈ-મેઇલ કરો.

કવિતા એટલે...

'આનન્દ' ફિલ્મમાં રાજેશ ખન્ના દર્દી અને અમિતાભ બ્ચ્ચન ડોક્ટરનાં પાત્રમાં છે. આનન્દ સમગ્ર ફિલ્મ દરમિયાન અનેક વાર ડોક્ટરને, 'બાબુમોશાય'! કહીને સંબોધે છે. દર્દી અને ડોક્ટર વચ્ચેની ગાઢ મિત્રતા ય મૃત્યુને ખાળી શકતી નથી. મૃત્યુ પથારી પર પડેલો આનન્દ છેલ્લા શ્વાસ લઈ આંખો મીંચી દે છે. બધા શોકથી સ્ત્બ્ધ થઈ બેઠાં છે. અચાનક આનન્દનો અવાજ સંભળાય છે, 'બાબુમોશાય'! ઘડીભર સૌને લાગે છે જાણે આનન્દ હજી જીવે છે. પણ અફસોસ સદા નાટકોથી સૌને પરેશાન કરતો આનન્દ આ વખતે નાટક નથી કરી રહ્યો. તે અવાજ તો થોડાં સમય પહેલાં શરૂ કરેલ અને શરૂ જ રહી ગયેલ ટેપ-રેકોર્ડરનો હોય છે. આ છેલ્લી વખત ટેપ-રેકોર્ડર પર સંભળાયેલો 'બાબુમોશાય' શબ્દ એટલે કવિતા.

- પરેશ કળસરિયા